Với những cơ chế, chính sách đặc thù mới, đặc biệt là khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quy mô khu vực, Đà Nẵng cần có tư duy đột phá, cách tiếp cận mạnh dạn và sáng tạo để tăng tốc phát triển. Từ đó, giúp đô thị biển bứt phá toàn diện, trở thành hình mẫu phát triển quốc gia trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. PGS. TS TRẦN ĐÌNH THIÊN, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, nhấn mạnh như vậy khi trao đổi với Báo Đà Nẵng nhân dịp năm mới Ất Tỵ 2025.
– Với những cơ chế, chính sách đặc thù mới được quy định trong Nghị quyết số 136/2024/QH15 của Quốc hội về tổ chức chính quyền đô thị và thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Đà Nẵng, thành phố này đang tiến gần tới việc triển khai khu thương mại tự do đầu tiên của cả nước.
Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 79-KL/TW về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 43-NQ/TW của Bộ Chính trị (khóa XII) về xây dựng và phát triển thành phố Đà Nẵng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Bộ Chính trị cũng đồng ý chủ trương thành lập trung tâm tài chính khu vực tại thành phố Đà Nẵng, cùng với trung tâm tài chính quốc tế toàn diện tại Thành phố Hồ Chí Minh. Những cơ chế, chính sách đặc thù vượt trội được quy định trong các nghị quyết, kết luận của Bộ Chính trị, Quốc hội là những cơ sở chính trị quan trọng để thành phố Đà Nẵng bứt phá, phát triển mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Cơ hội bứt phá toàn diện
* Một trong những dấu mốc quan trọng của kinh tế Đà Nẵng năm qua là việc Quốc hội thông qua nghị quyết cho phép thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, bao gồm thành lập khu thương mại tự do. Theo ông, Đà Nẵng cần nắm bắt cơ hội này ra sao?
– Trên cơ sở nghiên cứu các mô hình thành công trên thế giới, Đà Nẵng đề xuất mô hình khu thương mại tự do phức hợp đa chức năng theo cơ chế liên thông “khu trong khu”. Theo đó, lấy thu hút phát triển bên ngoài để cộng hưởng thu hút các hoạt động bên trong.
Khu thương mại tự do không còn mới với thế giới. Các nước đã thiết lập, vận hành nó trong nhiều thập kỷ qua và “gặt hái” vô số thành tựu phát triển kinh tế, du lịch, là động lực cho nhiều vùng đất đổi thay ngoạn mục. Ví dụ, Singapore có diện tích chưa tới 2/3 diện tích Đà Nẵng nhưng đã phát triển 9 khu thương mại tự do.
Ở nước ta, khu thương mại tự do đầu tiên của Việt Nam giờ đây được Quốc hội cho phép thực hiện thí điểm. Chúng ta đi sau thế giới, vì vậy cần có tư duy đột phá cải cách, để có cách tiếp cận mạnh dạn với khái niệm khu thương mại tự do “sáng tạo”, để không lạc hậu với thời cuộc.
Trước hết, cần những chính sách thực sự khác biệt, “cởi trói” về thể chế. Khu thương mại tự do Đà Nẵng cũng cần hội tụ đủ các nguồn lực, lợi thế để phát triển ở một đẳng cấp cao. Khu thương mại tự do thế hệ mới nên là một tổ hợp hiện đại gồm cảng biển – sân bay – trung tâm công nghiệp công nghệ cao – logistics, phát triển song song đô thị – du lịch đẳng cấp cao. Điều này sẽ tạo sức hấp dẫn cộng hưởng to lớn cho Đà Nẵng.
Hiện tại, quy mô diện tích của khu thương mại tự do đến giai đoạn hoàn chỉnh hạ tầng và đồng bộ các khu chức năng đạt khoảng hơn 2.000ha. Trong đó bao gồm vị trí dự kiến lấn biển tại vịnh Đà Nẵng. Tôi đánh giá cao những đề xuất này, bởi nó cho phép phát huy những lợi thế riêng của Đà Nẵng.
Tuy nhiên, vì là nơi thí điểm khu thương mại tự do đầu tiên, Đà Nẵng sẽ phải “đảm nhận” những thách thức vượt trước, thử nghiệm những đổi mới chưa có tiền lệ. Những nhiệm vụ này, nếu thành công, sẽ giúp Đà Nẵng bứt phá toàn diện về thương mại, đầu tư, du lịch, trở thành hình mẫu phát triển cho các địa phương, tạo sức bật tổng thể quốc gia.
* Đà Nẵng cần gì để vượt qua những thách thức này, thưa ông?
– Trước hết phải khẳng định việc thành lập Khu thương mại tự do Đà Nẵng là sứ mệnh quốc gia, nhằm thực hiện mô hình thí điểm đầu tiên. Vì thế, vai trò của Nhà nước, đặc biệt là của Trung ương, ở mặt định hướng, tạo thể chế và hỗ trợ nguồn lực có ý nghĩa quyết định.
Để thu hút đầu tư từ các tập đoàn quốc tế, Trung ương cần cho phép mở rộng “biên độ” khu thương mại tự do mới này theo chuẩn hiện đại, xây dựng thể chế vượt trước, chưa địa phương nào áp dụng. Trung ương cũng cần hỗ trợ tối đa điều kiện vật chất, nguồn lực để xây dựng hệ thống cảng biển, sân bay, hạ tầng, khu công nghiệp, trung tâm logistics hiện đại với quy mô phù hợp. Trong điều kiện hiện nay, cần huy động kinh tế tư nhân chung tay phát triển kinh tế, hạ tầng.
Bên cạnh đó, chính quyền Đà Nẵng cần được trao một số quyền “vượt trội” nhất định, như cơ chế giải phóng mặt bằng, cho phép điều chỉnh quy hoạch phát triển các phân khu chức năng, có quyền quyết về ngân sách, biên chế, trong những giới hạn tự chủ đủ lớn, khác các địa phương khác. Đây là cạnh tranh quốc tế, là xác lập hình mẫu phát triển quốc gia, không phải là chuyện “so bì” giữa các địa phương. Để không bỏ lỡ thời cơ, trở thành một hình mẫu quốc gia tạo động lực cho kinh tế cả nước, Đà Nẵng cần được trao quyền như vậy.
* Được biết đến là thành phố đáng đến, đáng sống của Việt Nam, theo ông, sau khi có khu thương mại tự do, chân dung kinh tế Đà Nẵng nên được định hình như thế nào?
– Việc có một hướng đi được định hình rõ ràng từ đầu là rất quan trọng. Cho đến nay, có thể nói Đà Nẵng là một thành phố du lịch phát triển bài bản bậc nhất Việt Nam. Nguyên nhân là ở chỗ từ đầu, Đà Nẵng đã mời gọi được doanh nghiệp vào đầu tư phát triển du lịch theo hướng khác biệt ở đẳng cấp cao. Rõ ràng, Đà Nẵng đã định hình được chuẩn mực làm du lịch bài bản. Đó là tạo sự khác biệt, hướng tới đẳng cấp cao từ đầu, gắn với lợi thế có sẵn. Tuy nhiên, thành phố cần nhiều hơn động lực phát triển trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Nghị quyết 169/NQ-CP ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Kết luận số 79-KL/TW của Bộ Chính trị đã xác định xây dựng và phát triển Đà Nẵng trở thành trung tâm kinh tế biển lớn của cả nước, đô thị biển quốc tế, đô thị du lịch lớn gắn với kinh tế biển. Trong tương lai, du lịch Đà Nẵng sẽ cộng hưởng thêm sức mạnh của khu thương mại tự do, có thêm động lực phát triển mới và khác, để trở thành điểm đến có sức hấp dẫn vượt trội, cả về du lịch, thương mại, đầu tư.
Nhiều lĩnh vực sẽ được đầu tư trọng điểm với tầm nhìn đến năm 2045, Đà Nẵng sẽ trở thành trung tâm công nghệ cao, kinh tế biển, hình thành chuỗi cung ứng dịch vụ logistics trọng điểm của miền Trung. Thành phố Đà Nẵng đang hoàn thiện dự thảo Đề án Phát triển chip bán dẫn và vi mạch; nghiên cứu các giải pháp về cơ chế, chính sách đặc thù, phát triển nguồn nhân lực, hạ tầng… để thúc đẩy phát triển lĩnh vực này… Đây cũng là lúc cần nắm bắt thời cơ để tiếp cận các nhà đầu tư lớn trong nước và quốc tế.
Đà Nẵng vốn có lợi thế hiếm có về thiên nhiên, con người thân thiện, khí hậu trong lành. Khi có thêm những lực đẩy mới nhất định sẽ tạo sự bùng nổ, thu hút được các doanh nghiệp tốt nhất, những người tài năng, giỏi nhất, biến Đà Nẵng thành điểm đến quốc tế của Việt Nam.
Mở rộng không gian phát triển, thu hút “đại bàng”
* Trong bối cảnh cạnh tranh kinh tế toàn cầu, làm thế nào để Đà Nẵng thu hút thêm nhà đầu tư lớn trong và ngoài nước, nâng cấp nội lực để bước vào kỷ nguyên mới, thưa ông?
– Đà Nẵng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương cách đây 28 năm. Đó là chặng đường phát triển rất huy hoàng, là sự bứt phá, trỗi dậy chứ không đơn thuần là tịnh tiến kiểu năm sau cao hơn năm trước. Tôi nghĩ ở Việt Nam ít có địa phương nào được như thế.
Cuộc đua tranh toàn cầu đang thay đổi ghê gớm. Muốn thu hút “đại bàng” đến làm tổ, Đà Nẵng cần có tư duy khác biệt, đưa ra những chính sách khác biệt, và phải tốt hơn bây giờ. Làm được điều này thì các nhà đầu tư lớn, chiến lược sẽ tiếp tục gắn bó và có thêm các nhà đầu tư lớn trong các lĩnh vực ưu đãi mới, bao gồm cả đầu tư vào khu thương mại tự do.
Đó sẽ là một khu thương mại tự do với những chức năng mới và trình độ hiện đại, một trung tâm logistics có cả công nghiệp, trung tâm thương mại, giao dịch quốc tế. Giới đầu tư, kinh doanh vào Khu thương mại tự do Đà Nẵng có thể được cấp thị thực nhập cảnh ngay tại sân bay quốc tế Đà Nẵng, với thời hạn visa có thể dài hơn 90 ngày như thường lệ… Đà Nẵng đang định huớng thu hút đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao. Theo đó, hình thái khu thương mại tự do thế hệ mới hình thành, kéo những “tinh hoa” công nghệ cao của thế giới đến với Đà Nẵng, làm việc và sinh sống lâu dài.
Đà Nẵng phải định hướng trở thành một trung tâm phát triển công nghệ cao, cảng logistics, có những mô hình thành phố nhỏ phát triển năng động bên trong thành phố hiện hữu. Như thế thì khoảng trống, tức dư địa phát triển ở tầm cao còn rất nhiều. Muốn làm như vậy thì Đà Nẵng phải vươn lên, cũng giống như Singapore, từ một đất nước hạn chế về diện tích và điều kiện tự nhiên đã vươn lên gần như thượng đỉnh của thế giới trong việc thu hút các nhà đầu tư quốc tế, thu hút du lịch.
Đà Nẵng cũng cần chú trọng hơn trong thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng đô thị tương xứng với tiềm năng, lợi thế, nhất là hình thành các khu đô thị thượng lưu đủ sức thu hút giới doanh nhân, đội ngũ chuyên gia giỏi, chuyên gia quốc tế… đến an cư, làm việc lâu dài ở Đà Nẵng. Muốn vậy, cần có những nơi xứng tầm cho họ sống và tận hưởng cuộc sống ở tiêu chuẩn quốc tế.
Từ việc xây dựng khu thương mại tự do, hay mới đây là chủ trương xây dựng trung tâm tài chính khu vực, với những giải pháp triển khai thu hút đầu tư trong lĩnh vực vi mạch bán dẫn, thành phố Đà Nẵng đang đặt ra những nhiệm vụ mang tính cấp bách cao. Làm được những nhiệm vụ đó phải có liên kết phát triển giữa Nhà nước – địa phương – doanh nghiệp.
Trước mắt, khi cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương vào cuộc để thực thi thành công Khu thương mại tự do Đà Nẵng, sau đó là trung tâm tài chính khu vực sẽ giúp nền kinh tế Đà Nẵng sớm có một hình mẫu phát triển phù hợp xu thế thời đại. Tôi tin Đà Nẵng sẽ thành công, bởi điều này đã được Bộ Chính trị nêu rõ trong kết luận về việc xây dựng trung tâm tài chính khu vực: Đây không chỉ là việc riêng mà là trách nhiệm và thành quả của cả nước!
Hãy theo dõi VHHNews để cập nhật Tin tức về Đà Nẵng nhé!
Nguồn:https://www.baodanang.vn/bao-xuan-2025/202501/da-nang-truoc-co-hoi-tang-toc-phat-trien-da-nang-hay-tro-thanh-hinh-mau-phat-trien-trong-ky-nguyen-moi-3999859/